Noordhorn Toen 12

Touwslager Huizinga op de baan bij de Noorderweg.
 

     Oktober 2007:  een foto van de “nieuwe” Touwslagersbaan.
Nu verder terug in de tijd aan de hand van een artikel met foto’s (Folkers) in ANWB’s  “Toeristenkampioen”, 5e jaargang, no.41, 26 oct.1940 (met dank aan de heer Wim Westra uit het Groninger Haren). “De Lijntrekkers van Noordhorn” luidt het opschrift. Op de foto een van de broers Huizinga die samen met hun zus het bedrijf in stand hielden. In 1940 waren de gloriejaren voorbij, grondstoffen moeilijk te krijgen, maar stoppen? Nee. Roelf en zijn tweelingzus waren in 1940 65 jaar. De oudste broer A. 71, al 60 jaar touwslager! (Waarom de verslaggever de oudste consequent A. noemt? Arend? Albert? Of Adolf, niet de populairste naam, toén).
Het touwslagersbedrijf is in 1869 gesticht door vader Huizinga ten noorden van Noordhorn, “u weet het natuurlijk, het vriendelijke plaatsje aan den Rijksstraatweg Groningen-Leeuwarden”.  Die streek was toen bosrijk. Hekelen, spinnen, draaien…. “handwerk van den ouden stempel, een oude lijnbaan”. Geen groot gebouw. “Nee, het gebouw bestaat uit uitgestrekte wanden van lucht, overkapt met het loover der oude elzen…” Die bomen langs “de reet” waren nodig vanwege de schaduw. Snel uitdrogen van het vervaardigde product werd hierdoor voorkomen.
De Huizinga’s dreven een winkel aan de rand van Noordhorn. Hier hing de geur van touw in allerlei soorten en diverse diktes. In de goede tijd werd alle touw zelf vervaardigd, soms werd er per persoon per uur 700 meter gesponnen. Later werd gesponnen touw aangevoerd en afgewerkt. Stijf touw? Langzaam draaien. Losser touw, vlugger draaien. Grondstoffen: sisal, Hongaarse en Russische hennep.
In 1940 was de grond al verkocht aan de gemeente, in 1955 werd de uitbreiding van het dorp gerealiseerd. Wat er precies gebeurde in die vijftien tussenliggende jaren? Vraagtekens in Noordhorn Toén.

Reageren? JB, 33 9804 RD, tel.503095. Of mailen: JanBlaauw@hetnet.nl 

Eerder gepubliceerd in Noordhorn Nu/Toen, 5e jaargang nr.2, februari 2008

Reactie binnen gekomen van de heer H.Geertsema, Noorderweg 31, Noordhorn. Hij vertelde dat de oudste Huizinga Auke heette. De langst levende van de broers en zus Huizinga was Roelf. Hij verhuisde op hoge leeftijd naar een (achter)nicht in Groningen. In de woning van de familie Geertsema aan de Noorderweg (nummer 31) was vroeger het touwwinkeltje gevestigd, gedreven door Geeltje Huizinga. In dit pand woonden de broers en zus Huizinga. Later hebben hier ook nog o.a. de families Modderman en Melle Lodewegen gewoond. (Nazaat Titia Lodewegen is nu “schrijfster in Groningen”).  Sinds 1965 woont Henk Geertsema hier, jongste telg uit een bekende Noordhorner familie, samen met zijn vrouw Gaatske Jager en jongste zoon Henk. (De oudste zoon Egbert woont en werkt in de U.S.A., dochter Marianne in Italië.) De vader van Henk Geertsema was vroeger koopman en verhandelde o.a. Huizinga-touw bij de boeren in de omtrek. Ze woonden toen aan de Moeshorn, nummer 4, waar later een oudere broer van Henk, Doede, de handel in allerlei waren voortzette (vodden, oud papier, oud ijzer etc.) Doede Geertsema werd een bekende verschijning in Noordhorn en omgeving, met zijn bakfiets en grote pet.    

              

Foto’s: Folkers (ANWB Toeristenkampioen, oktober 1940)

Sneeuw, het kan nog…..

Eind februari, begin maart 2005 was er ineens volop sneeuw. Het leek toen, alsof de winter alsnog zijn gram wilde halen, ondubbelzinnig wilde laten merken: “Pas op, hoor! Ik bestá nog!” Niet al die dagen blonken uit door heerlijk, zonnig winterweer, geenszins. Grijsheid troef, sneeuwjachten, ploeteren…. Toch een uitdaging om er met de Canon op uit te gaan, eens wat anders, het ommetje langs het kanaal, Spanjaardsdijk en via het betonpad terug. Af en toe schoot je lukraak plaatjes, in afwachting van het resultaat. 
       
Geen digitale omstandigheden, niet meteen kijken naar wat de buit is. Zo goed en zo kwaad de camera beschermend vorderde je gestaag, niet gehinderd door hardrijders. Haast onwezenlijke beelden leverde het op, vind je nú, anno 2008, nauwelijks 3 jaar later. Goed voor het geheugen en meteen een waarschuwing behelzend: “Het kan nog, ook nu in 2008, ook al is de ‘herfstmaand januari’ bijna voorbij……”
      

foto’s: ©janblaauw, 2005

Sportgebouw Noordhorn, besneeuwd

Bestaat het nog, SNEEUW???? In februari 2005 in ieder geval nog wel. Bewijs: besneeuwd tafereel aan de Oosterweg, waar zo’n 30 jaar geleden een belangrijke voorziening werd gerealiseerd. Een fraaie sportzaal met kleedkamers en berging, méér dan alleen maar een gymaccomodatie. De sneeuwlaag stemt je mild, de voorziening zelf, hoe gewenst en noodzakelijk ook, is dáár niet direct een lust voor het oog. 
     
Wat verder opvalt: de kledingboxen, de boven het gebouw uittorenende lawaaiinstallatie, elke eerste maandag van de maand luidruchtig getest, de mislukte graffiti op de muur, of is het mislukt schoongemaakt?
In ieder geval is een groot deel van het dorp blij met deze nu al weer gewone mogelijkheid om binnensporten te beoefenen. Begin jaren zeventig gingen we met de oudste groep voor de gymlessen naar Zuidhorn, de brug over, naar het gymgebouw aan de Westergast. Vakleerkracht Appie Hansems, helaas al overleden, gaf daar twee keer per week les. De jongere kinderen kregen alleen ”gym”, als het weer het toeliet om gebruik te maken van het plein. Ontegenzeglijk zijn er dus gunstige ontwikkelingen geweest, in de loop der jaren. Al is de lengte van het verlanglijstje altijd langer geweest dan het lijstje met dat wat werd verwerkelijkt.  Zo ging dat, zo gaat dat, ook in Noordhorn…. 

foto: ©janblaauw, februari 2005

“Fortuna” Noordhorn in de aanval

Een openhartige ondernemer Jeroen Hummel, bestierder van een Tuin-en-nog-veel-meer-centrum op het bedrijventerrein Mokkenburg, heeft verslaggever Koos Bijlsma verleid tot een opvallend verhaal in het Dagblad van het Noorden d.d. 22 januari jongstleden. “Rondweg klap voor winkeliers Noordhorn” is de kop boven Bijlsma’s verslag. Hummel, anders toch geen angsthaas onder de handelslui aan de noordkant van het Van Starkenborghkanaal, maakt zich zorgen. Hij denkt dat de aanleg van een rondweg om Noordhorn heen, variant 5b om nog maar eens gebruik te maken van het jargon, slecht is “voor de overgrote meerderheid van de ondernemers in Noordhorn”. 
   
Minder knipklanten door rondweg?

Met name de eigenaren van de detailhandelbedrijven op Mokkenburg zouden wel eens flink wat klandizie kunnen verliezen. (In het verleden mocht de detailhandel zich overigens niet eens vestigen ter plekke….) Hummel gaat het gebruik van grote woorden niet uit de weg. “Een enorme klap”, stelt hij. “Als de rondweg er ligt, gaan inwoners naar de bouwmarkt in de stad Groningen….” Bij de handelsvereniging Fortuna is het grootste aantal leden tegen die rondweg en dat moet nu ook maar eens duidelijk in de publiciteit, vindt de man van “Hummel Totaal”. Daarmee zichzelf tot woordvoerder verheffend van de handelsvereniging, indachtig de bedrijfsnaam. Hummel ziet ook “overal in het dorp ‘Rondweg Nee’-plakkaten achter de ramen hangen”.  Hoop doet overleven, aldus Hummel, hij geeft de moed nog niet op de provincie en de gemeente tot andere gedachten te kunnen brengen. En passant krijgt “Verenigd Noordhorn” een sneer, die club “schermt met aantallen handtekeningen die nergens op slaan.”
     
Klandizieverlies door rondweg?

In de rubriek “Miniman” van het Dagblad staat vandaag (24/01) een vervolg(je). De nieuwe voorzitter van de handelsvereniging “Fortuna”, Arjan van Esch, stelt dat diezelfde handelsvereniging al veel eerder in het verweer is gekomen, ondanks “het feit dat een aantal ondernemers bang was voor omzetverlies, als ze openlijk kozen voor de wegvariant door het dorp”. Volgens Van Esch worden ook neringdoenden in het dorp zelf slachtoffers van de rondwegaanleg: “de fietsenmaker, de groenteboer en kapsalon”.
Minder bezoekers?       Tja…..          Klandizieverlies door de rondweg? 

1. Voor- en tegenstanders van welke variant ook zijn dol op cijfermateriaal. Waarom komen woordvoerder Jeroen Hummel en voorzitter Arjan van Esch niet met onderzoekgegevens? Er is toch tijd zat geweest om een poging te doen de toekomst in kaart te brengen, ook als de rondweg om Noordhorn heen wordt gerealiseerd? Angst is geen goede raadgever, zeker niet voor ondernemers. En die rondweg om Noordhorn eindigt heus bij een nieuwe brug over het Van Starkenborghkanaal en even later de Rijksstraatweg, nog een hele weg te gaan voordat de eerste stedelijke bouwmarkt in zicht komt.
2. De hoeveelste poging van de handelsvereniging is “het aanschuiven aan tafel bij burgemeester Fennema” om hem van de bezwaren te overtuigen?
3. Rondweg door het dorp of om het dorp heen, zou dat werkelijk verschil maken voor mensen uit en rond Noordhorn om bijvoorbeeld naar Hornbach of  Karwei te gaan in de Stad? Om over Ikea nog maar niet te spreken….
4. De op het bedrijventerrein van Noordhorn gevestigde doe-het-zelfzaak heeft bij de start de blunder begaan zich te afficheren als “Fixet Zuidhorn”. Afnemende klandizie door de róndweg???
5. Misschien dat Jeroen Hummel door de zorgen gekweld niet meer zo scherp om zich heen kijkt, maar er hangen toch echt niet overal in het dorp Nee-plakkaten achter de ramen. De meeste Noordhorners hebben niet zo’n directe behoefte hun mening voor het venster te hangen. Bovendien zijn er, voor de broodnodige variatie,  zelfs Ja-posters….
6. Oprecht bezorgde ondernemers die vrezen voor klantenverlies door de komst van de rondweg? Och, ik zou zo zeggen: nieuwe rondweg, nieuwe kansen. En klanten krijg je in je zaak door met goede aanbiedingen te komen, kwaliteitsspul te leveren tegen aanvaardbare prijzen, door te zorgen voor een goede service, niet door gejeremieer over een rondweg die er nog niet eens is.
7. Een Groot-Nederlander zei ooit: “Het is niet nodig te hopen om te ondernemen”.  Pak je kansen, ontwikkel mogelijkheden, schep vertrouwen. Er zijn nogal wat redenen om voor of tegen 4a of 5b te zijn, maar klandizieverlies???
     
Minder klandizie door rondweg?

De rondwegstrubbelingen bereiken dus een nieuwe fase, ook de meerderheid van de ondernemers kiest de confrontatie. Het wordt steeds meer een ondoorzichtige strijd binnen een krachtenveld, waar het eigen belang (de sputterende motor van de samenleving?) het hoogste woord voert. Het belang van het dorp Noordhorn????? Het is maar net hoe je het bekijkt.

Noordhorn – Berijpt “Houkje”

Genieten van een berijpte wereld, zo mooi en zo dichtbij….
Een paar stappen (voor mij), voorbij de nieuwe Dörpsstee.
De slingerende Noorderweg, een dronkemansontwerp,
berijpte huizen, bomen, heggen, gras zelfs, bij “t Houkje”.
Ongerept “paradijs”, onaantastbaar tot in lengte van jaren,
of brengt ook hier de rondweg het landschap van de wijs?

foto: ©janblaauw, dec2007

1 + 1 + 1 = 3

   
    En dat is één!

       
        En dat is twee!

           
            En dat is drie!!!

Pauzeactiviteit bij OBS De Molshoop op het hoge plein bij de witte muur. Inderdaad, de laatste ingrijpende verbouwing had nog niet plaatsgevonden. Elasticiteit om jaloers van, om jaloers op te worden! (Gediplomeerse stijve hark die ik was, nog steeds ben….)  Het schooljaar waarin deze kunststukjes werden getoond, weet ik niet precies meer. Begin jaren negentig? Niet genoteerd achter op de foto’s, helaas.  Debby was geweldig, Francien wilde niet voor haar onderdoen, Jantien maakte het trio vol. (Maaike kon er trouwens ook wat van!)
De zuidkant van het schoolgebouw is ingrijpend veranderd, een handstand dáár zit er nauwelijks meer in, genietend van het lente- of zomerzonnetje. Er zijn nu andere mogelijkheden, zoals een spelletje tafeltennis. De tijd staat niet stil, de ontwikkelingen ook niet, elke tijd een eigen jolijt!

   

foto’s: ©janblaauw
Bovenste drie: jaartal onbekend
Onderste: 2007

Rondweg – D66-geluid(je)

Natuurgebied of niet?
  
Op de weblog van D66nummer2 in de provincie Groningen, Ton Schroor, staat een uitspraak over de rondwegstand-van-zaken. (Niet zelf gevonden, erop attent gemaakt door een veel actievere blogger). Die quote zal ik hier eerst eens aanhalen:

“Ik las in de provinciale stukken dat de rondweg Zuidhorn weer in beeld is nadat de weg door het dorp in de besprekingen was stukgelopen. Wij hebben altijd gepleit om het natuurgebied onaangetast te laten en nu lijkt deze optie weer in beeld te komen. Wanneer beide opties evengoed (of slecht) zijn en ze technisch/financieel alletwee kunnen, zit er volgens mij maar 1 ding op: raadpleeg de bevolking van Noordhorn en laat ze een bindend meerderheidsadvies geven. Lijkt me in dit geval, waarbij de keuze onduidelijk en moeilijk is, een goede manier van directe democratie. Maar zo zal het ongetwijfeld niet gaan, en het college PvdA, CDA en CU zullen wel een eigen keuze maken, succes heren!”

>>> 

http://d66tonschroor.blogspot.com/2008/01/zwijmelen-met-een-wannabe-minister.html
Natuurgebied of niet?

Nee, nou niet zeggen dat het doet denken aan “the mouse that roared“. Elk serieus geluid is er een(tje. Ik heb de D66alinea op me laten inwerken, ik heb mijn wenkbrauwen gefronst, niks bijzonders, doe ik wel vaker. En, ik kon het niet laten, ik heb er op gereageerd. Tot nu toe komt die reactie niet in beeld op die weblog, maar ‘t is weekend, D66′ers hebben ook hun rust nodig. Of mijn reactie hen niet zo welgevallig is misschien? Dat maakt toch niks uit? (Of ben ik nou weer naïef???)

1. Opnieuw wordt lukraak het woord “natuurgebied” in de mond genomen. De rondweg is niet gepland door natuurgebied; het is buitengebied, min of meer open landbouwgebied, akkers, weilanden…. Een weg daardoor heen is al ingrijpend genoeg. Opwaardering naar natuurgebied is niet nodig, overdreven, onzorgvuldig.
2. Als de dames en heren politici van de provinciale politiek er niet meer uitkomen, er geen gat, laat staan een tunnel in zien, dan komt het toverwoord “directe democratie” op tafel. Een bindend referendum onder de inwoners van Noordhorn. Met een heuse campagne zeker? Het dorp heeft nu al “lief- en kopzeerte” genoeg. Inwoners kijken elkaar met een scheef oog aan, er is een bijna vermakelijke posteroorlogje, gesprekken stokken, waar ze anders opbloeien. Een verdeeld dorp met al het verlammende vandien. En dan ook nog de ene groep tegen de andere opzetten, omdat Statenleden hun verantwoordelijkheid niet durven te nemen?

3. De huidige verkeersproblematiek is een gevolg van allerlei planologische ontwikkelingen in de laatste jaren (en ver daarvoor). Waanzin om te zeggen: Noordhorn, je hebt jezelf in de nesten gewerkt, zeg nou ook maar hoe je er weer uit moet komen…. Bovendien, in hoeverre mogen betrokken Zuidhorners, Hamsters, Olde- en Niehoofsters, Frytumers, Balmahuisters, Niezijlsters en Oxwerders (bindend) advies geven?
4. Als Noordhorn al een strop om de nek is gelegd, dan hoef je de inwoners echt niet te laten kiezen uit een “vergulde” of een “verzilverde” strop.
5. Het feit dat het D66-lid van de Commissie Economische Zaken en Mobiliteit praat over de rondweg Zuidhorn, maakt me er niet geruster op voor wat betreft het goed op de hoogte zijn van het rondwegknelpunt. Of verrommelt de politiek steeds meer?  
Natuurgebied of niet?

Foto’s: ©janblaauw, 2007

Winters doorkijkje – De Gouden Leeuw Noordhorn

Nee, winteren doet het niet, althans
niet in traditionele zin. Bevroren oren
lijken relikwieën uit een ver verleden,
sneeuwtapijt een uitverkocht artikel.

  
Een winterse (door)kijk door terugblik
naar laatste week februari 2005. Hoopvol
tafereel: besneeuwde binnenplaats van
De Gouden Leeuw aan de Langestraat.

foto: ©janblaauw, februari 2005

J.A.Wieringa overleden

In Roden is Jan Alders Wieringa overleden. Wieringa heeft jarenlang in Noordhorn gewoond. Hij groeide op in het pand Langestraat 39, waar nu de familie Den Boef woont. 
         
In de oorlogsjaren heeft Jan Alders daar nog geruime tijd ondergedoken gezeten om tewerkstelling in Duitsland te voorkomen. Zijn vader was een bekende graancommissionair. Jan Alders zou aanvankelijk in de voetsporen van zijn vader treden, maar zocht al vrij spoedig zijn heil in een andere werkrichting, het verzekeringswezen. “Lange Jan”, zoals hij soms werd genoemd, was een bekende Noordhorner (o.a. spaarbankbeheerder), die het huis liet bouwen waar nu de familie Nico Arends is gehuisvest (Langestraat 51A). Vroeger stond op deze plek de wagenschuur van de familie Homan (woonhuis aan de overkant; zie Noordhorn Toen, juli/augustus 2007). Vorig jaar heb ik in Roden, waar hij gelukkige jaren heeft beleefd met zijn (tweede) vrouw Jenny Wieringa-Hanekamp in het huis aan het Zuidenveld, nog enkele uitvoerige gesprekken met hem gehad over de geschiedenis van Noordhorn.
Jan Alders Wieringa is 85 jaar geworden.

foto: ©janblaauw, maart2007

Noordhorn Noord verzilverd

Op de spaarzame dagen met rijp of sneeuw, tot nu toe, is het kicken voor de fotobranche. Of je nu digitaal bezig bent of ouderwets knipt, prachtige platen te over, je kunt te kust en te keur gaan. (Tijd? Tijd is er, het is maar….. Ja, ik weet het, “toen je nog wérkte, praatte je wel anders….”)

 Ogen en oren gebruiken, en je (koude) handen. Dat kan zoals Leendert Kazemier doet met zijn kruiwagen, zonder handschoenen. Paarden moeten worden verzorgd, dag in dag uit. De boerenplaats van de Schuiringa’s oogt majestueus. Overigens, wat doet die weinig oogstrelende mobiele WC daar (nog)? Verrommeling van het landschap…… Of is die daar alvast blijven staan in verband met de aanleg van de omstreden rondweg? Daar zullen de Vriénden niet blij mee zijn…. Of, kán óók, is dat toilet een voorziening voor actievoerders die “straks” daadwerkelijk de komst van de rondweg gaan tegenhouden. Hoe het ook zij, Noordhorn staat er, winters verzilverd, ánders bij!

foto: ©janblaauw, jan2008